Ratten

Woelrat

woelratUiterlijk

• Grijsbruin tot zwart gekleurd.
• Plomp gebouwd, stompe snuit, in de vacht verborgen oren en ogen.
• Volwassen 150 tot 190mm lichaamslengte.
• Korte, behaarde staart van 80 tot 110mm.

Ontwikkeling

• Wijfjes gemiddeld 4 worpen per jaar.
• Draagtijd 20 tot 22 dagen; jongen na 3 maanden geslachtsrijp.
• Nestgrootte 2 tot 7 jongen.
• Zoogperiode naar schatting 22 week.
• Vermoedelijk maximale levensduur: 18 maanden, inclusief winterslaap.

Leefwijze

• Knagen aan zachtere, ondergrondse plantendelen van knol- en bolgewassen en aan wortels.
• Schuilplaatsen: in waterrijke streken worden vanuit slootkant zelfgegraven gangen gemaakt; gangenstelsel kan zeer uitgebreid zijn, tot 100m lengte; soms worden oude mollengangen gebruikt.
• Gangen op 10 tot 20cm diepte, nesten en voorraadkamers op 50-60cm diepte.
• Sporen: knaagsporen bij aangevreten wortels duidelijk zichtbaar dat van onderaf gegeten is (i.t.t de bruine rat, die graaft en knaagt van de oppervlakte naar beneden).

Schade

• Vooral in jonge boomgaarden aanzienlijke schade (wortelscheuten).
• Bloembollenvelden, witlofpercelen, winterwortel- en waspeenteelt.

Wering/preventie
• Dekking een nestengelegenheid ontnemen; rietkragen, stro, afval enz. langs slootkant verwijderen.

Muskusrat

muskus ratUiterlijk

• Rug middel- tot donkerbruin, soms grijsachtig of kastanjebruin, buikzijde lichter.
• Plompe bouw, brede stompe kop; oren bijna in vacht verborgen.
• Staart tamelijk lang doch korter dan lichaam 20cm; zijdelings afgeplat.
• Palingstaart.
• Tussen de 5 tenen van de achtervoet bevinden zich zwemborstels.
• Lengte van een volwassen muskusrat: ca. 1.5kg (ter vergelijking: een bruine rat weegt ca. 0.5kg).

Ontwikkeling

• Draagtijd: 20 tot 30 dagen.
• Jaarlijks 2 tot 3 worpen.
• Nestgrootte 4 tot 10 jongen.
• Pasgeboren muskusratjes zijn kaal en blind; na 20 dagen gaan ze zelf voedsel zoeken.
• Vermoedelijk maximale levensduur: 2 tot 3 jaar.

Leefwijze

• Zeer verborgen, in sterk begroeide omgeving, riet en biezen.
• Bewoont bij voorkeur oevers van stilstaand water.
• Graaft holen- en gangsysteem in oevers; maakt tegen winter vaak een winterhut in ondiep water.
• Kan op jaarbasis wel een m; aan de grond verzetten.
• Uitstekende zwemmer en duiker.
• Voedsel: voornamelijk plantaardig (moeras- en waterplanten en verder knolwortel- en graangewassen).
• Sporen: “glij”banen tussen de begroeiing (ca. 12cm breed) en gleuven in de waterloop.

Schade

• Door graafactiviteiten vernielen van oevers van watergangen en ondermijnen van dijken.
• Schade aan land- en tuinbouw gewassen is te verwaarlozen.
• Kunnen tot 15 meter van de walkant verzakkingen veroorzaken.

Bruine rat

bruine ratUiterlijk

• Rug meestal grijsbruin, buik lichter. Allerlei kleurvariaties mogelijk.
• Stevige bouw, vrij stompe snuit, oren zichtbaar.
• Staart iets korter dan het lichaam.
• Volwassen: lichaamslengte 20 tot 35cm, lichaamsgewicht ca. 500 gr.
• Sporen: uitwerpselen stomp, tot 2cm lang, 0.5cm dik, buiksmeer, looppaden (wissels).

Ontwikkeling

• Draagtijd 20 tot 22 dagen, maximaal 15 worpen, bestaande uit 7 jongen tot 10 jongen.
• Jongen na 3 maanden geslachtsrijp.
• Levensduur gemiddeld ca. 1 jaar; maximaal 2 tot 3 jaar.

Leefwijze

• Cultuurvolger, uitstekende graver en zwemmer.
• Vooral ’s nachts actief; alleseter met een voorkeur voor het beste.
• Komen voor langs slootkanten, in ruigten, in riolen en mestputten, op afvalstortplaatsen, in gebouwen en kruipruimten.

Schade/overlast

• Bevuiling, knaagschade, overbrenger van ziekten (o.a. de ziekte van weil) en paratyfus.
• Verspreiding van veeziekten, varkenspest, pseudo-vogelpest, trichinosis en de ziekte van Aujeszky e.a.

Wering/preventie

• Objecten onaantrekkelijk en/of ontoegankelijk maken voor bruine rat.
• Ventilatieopeningen in buitenmuren niet breder dan 0.5cm.
• Ca. 15cm brede, gladde stroken op buitenmuren.

Zwarte rat

zwarte ratUiterlijk

• Rug en buik blauwgrijs tot zwart, ook andere kleurvariëteiten (Rattus rattus alexandrinus: grijsbruine rugvacht, licht- tot middelgrijze buikvacht, Rattus rattus frugivorus: eveneens grijsbruine rugvacht doch witte buikvacht).
• Slank, vrij spitse snuit, grote oren.
• Staart langer dan het lichaam.
• Volwassen: 12 tot 24cm lichaamslengte, +- 150 tot 250gram lichaamsgewicht.

Ontwikkeling

• Per jaar gemiddeld 6 worpen van 6 tot 10 jongen.
• Jongen na 3 maanden geslachtsrijp; draagtijd 20 tot 24 dagen.
• Levensduur maximaal 5 jaar, gemiddeld +- 2 jaar.

Leefwijze

• De zwarte rat is een uitstekende klimmer en springer, eet alles, vnl. granen.
• Leeft op hoge, droge plaatsen in gebouwen en aan boord van schepen.
• Uitwerpselen spits van vorm, +- 1cm lang en 0.2 a 0.cm dik.
• Loopsporen, onder andere veroorzaakt door buiksmeer.

Schade

• Bevuiling van voedselvoorraden, knaagschade.
• Overbrenger van ziekten zoals de pest, voedselvergiftiging.

Wering/preventie

• Alle mogelijke toegangen dichten, zorg voor goed sluitende deuren.
• Indien mogelijk: maak voedsel onbereikbaar voor (zwarte) ratten.
• +/- 25cm brede, gladde stroken op buitenmuren.